نگا هی بر „چطور چنین واقع شد „

 

قدوس زریر

لشکرکشی اتحادشوروی دراواخردههّ هفتادعیسوی به افغانستان ازآن معماهای حل ناشدهّ قرن بیست است که هیچکس تا کنون سرنخ واقعی گشایش این معمارا پیدا نکرده است که چرا چنین شد ؟ بازیگران افغانی این معرکه،آنهای که پدرود حیات گفته اند اگرچیزی میدانستند یادربیان افکارخویش دیپلوماسی رابرصراحت کلام ترجیح داده  و یا دانسته راباخودبرده اند وآنهای که در قید حیات اند یا همان شیوهّ دیپلوماتیک گفتار را ادامه میدهند ویا تقصیر واقعه رابه دوش حریفان سیاسی حواله میکنند٠

هزارویک گفته ایکه تاکنون درآثارتاریخ نوسان،تحلیلگران وکارشناسان افغانی تجلی یافته اند یا منبع دراسناد سرکاری دارند یا به حکایات وشنیده گی ها اتکا میورزند به گونه ایکه آخرالامر فهمیده نمی شود که آیا ارتش سرخ آمد ویا اورا آوردند٠

وضعیت در جناح شوروی وابسته به این قضیه هم تصویر بهتر ارائه نمی کند٠قبل ازاینکه زبان در شوروی باز میشد تصمیم گیرنده گان اصلی به دیار نیستی رفتند وآرشیف ها هم بعد ازآن وتا کنون آنطور گشایش نیافتند که بتوان به تمام حقیقت دسترسی یافت،سیاست مداران گناه را درمیان نظا میان جستجو میکنند و نظامیان هم به نوبهّ خود ادارهّ اندروپف﴿کا جی بی﴾ رامقصرمیشمارند٠

من تصمیم ندارم بخش افغانی این قضیه را به تحلیل بگیرم و نه میخواهم کاوشی در آرشیف های شوروی سابق انجام دهم چون نه حوصلهّ این کاررا دارم و نه امکانش را،بلکه می خواهم تأملی بریک نگارش نمایم که با موضوع بالا بی رابطه نیست٠

جنرالان شوروی بعدازاینکه آخرین سربازشان بدون سرفرازی پل حیرتان را به قصد بازگشت عبورکرد،همیشه سعی کرده اند تا دولتمردان آن برههّ افغانستان رابه گونهّ  شریک شکست خویش قلمداد کرده و بی کفایتی نوع روسی ناشی از استعمال الکول را به آنها نسبت دهند٠

درشماراین جنرالان یکی هم لیف گوریلوف سرمشاورنظامی وزارت دفاع افغانستان دردوران حکومت های محمد داود-حفیظ الله امین﴿١٩٧٥-١٩٧٩﴾است٠

من نظریه های این سرمشاور رادر نوشتهّ زیر عنوان"چطور چنین واقع شد"درسایت وزین کابل ناته خواندم که دوست محترم عزیزعلیزاده برگردان آنرا به فارسی آغاز کرده است٠چون برگردان راختم ناشده یافتم به متن روسی آن مراجعه کرده مطلب را تا آخر به خوانش گرفتم٠

ازمترجم محترم آغای علیزاده پوزش می طلبم که قبل از ختم زحمات ایشان خواننده را قسمأ در جریان قرار میدهم٠به هیچ وجه هدف پیشد ستی درترجمه را ندارم،تنها می خواهم به خواننده اشاره برسانم که در گفته های این جنرال روسی زوایای وجود دارند که هوشیاری خواننده رامی طلبند٠

مطلب"چطورچنین واقع شد"درقالب یک مصاحبه تهیه گردیده که امیدوارم برگردان مکمل فارسی آن به زودی توسط محترم عزیز علیزاده در دسترس خواننده گان قرار گیرد٠

برمیگردم به اصل موضوع :

به اینکه جنرال گوریلوف اعزام قوای شوروی به افغانستان رامشکل اندروپوف و کا جی بی میپندارد کاری ندارم چون آنها بدون آنهم درین بحث سرگردان اند، بلکه می خواهم معلومات جنرال موصوف رابحیث سرمشاورنظامی دربارهّ اوضاع آنوقت افغانستان وارتش این کشورزیر سوال قرار دهم٠

وی درصحبتهایش مدعی می شود که کاربزرگی در جهت ارتقای قابلیت محاربوی ارتش افغانستان درسالهای ١٩٧٥-١٩٧٩انجام داده درحالیکه نمی داند کدام فرقه در هرات مستقر است، اگراین یاد فراموشی رانتیجهّ کبرسن بپذیریم که شمارهّ﴿١٧﴾ فرقهّ هرات یادش رفته ولی باید میدانست که در ارتش زیرمشوره اش فرقهّ با شمارهّ ٤وجودنداشت، ازجانب دیگربغاوت در فرقهّ ١٧هرات درآن زمان نه کارطرفداران ریس جمهورمحمد داود،طوریکه جنرال گوریلوف می گوید،بلکه نتیجه تحریکات افسران اخوانی بود چون محمد داود سازمان وتشکیلاتی درارتش نداشت که به سودش قیام کند٠

نشانهّ دیگری ازبی خبری این جنرال مشاوراظهاراتش در مورد خلقی ها وپرچمی هاست٠وی خلقی هارا"مانندخودش" فقیر وپرچمی هاراوابسته به ثروتمندان معرفی مینماید٠درست است که خلقی