نگاهي به شرح وظايف وتشکيلات شوراي ملي افغانستان
ايرنا : پيش از تشريح شرح وظايف شوراي ملي (مجلس نمايندگان و سنا) افغانستان لازم است توضيح مختصري در مورد قواي سه گانه کشور ارايه شود .
به گزارش ايرنا، در افغانستان سه قوه در جهت پيشبرد امور فعاليت
دارند، که همانند هر کشور ديگري مستقل مي باشند.
سه قوه گرچه در کار خود استقلال دارند و تحت تاثير ديگري قرار ندارند، اما از هم
جدا نبوده و وابستگي کامل به يکديگر دارند و نمي توانند بي تاثير از هم باشند.
قواي سه گانه افغاسنتان شامل اجرائيه (حکومت )، مقننه (شوراي ملي ) و قضائيه (استره
محکمه ) مي باشند.
اين سه نهاد به ترتيب ،اجراي قوانين و ارائه خدمات عملي به جامعه ، تصويب قوانين و
نظارت بر اجراي آنها و رسيدگي به تخلفات از قوانين را بر عهده دارند
مطابق ماده 71 قانون اساسي افغانستان ، حکومت متشکل از تعدادي وزرا است که زير نظر
رييس جمهور انجام وظيفه مي کنند که شرح وظايف آنان از سوي قانون تنظيم شده است .
افغانستان با 24 ميليون نفر جمعيت و پنجمين کشور فقر دنيا، 25 وزير(10 وزير بيش از
کشور فرانسه ) و تعدادي وزير مشاور دارد.
قوه اجرائيه که آن را دولت نيز مي نامند، موظف است تا در سطح کشور خدمات عمومي را
براي مردم ارائه دهد و نظام سياسي را مديريت کند.
قوه مقننه عبارت از مجالس شوراي ملي است که مطابق ماده 81 قانون اساسي ، شوراي ملي
به عنوان عالي ترين ارگان تقنيني مظهر اراده مردم است ، و از قاطبه ملت نمايندگي مي
کند.
هر عضو شورا در موقع اظهار راي ،مصالح عمومي و منافع ملي مردم را مدار قضاوت خود
قرار مي دهد.
مطابق ماده 116 قانون اساسي افغانستان، قوه قضائيه رکني مستقل است که شامل استره
محکمه (دادگاه عالي )، محاکم استيناف (مرافعه ) و محاکم ابتدائيه (عمومي ) مي باشد
و تشکيلات و صلاحيت آنها توسط قانون تنظيم شده است .
دادگاه عالي به عنوان عالي ترين نهاد قضايي در راس قوه قضائيه افغانستان قرار دارد.
شوراي ملي (قوه مقننه)
شوراي ملي به عنوان عالي ترين نهاد تقنيني مظهر اراده ملت است و از قاطبه مردم
نمايندگي مي کند و شوراي ملي متشکل از مجلس سنا( مشرانو جرگه ) و نمايندگان (ولسي
جرگه ) مي باشد.
شوراي ملي و يا پارلمان به يک معنا است و واژه پارلمان ريشه فرانسوي دارد و در آغاز
به نشست افراد داراي اعتبار براي تصميم گيري در مورد موضوعات مهم محلي به کار مي
رفت که بعدا معناي آن وسيع تر شد و به معناي مجلس يا شوراي ملي به کار گرفته مي
شود.
وقتي در رسانه هاي افغانستان از واژه شوراي ملي يا پارلمان استفاده مي شود، منظور
مجلس نمايندگان و مجلس سنا است.
هر يک اين دو نهاد،يک رييس ، نايب اول ، نايب دوم ، منشي و نايب منشي دارند که نشست
هاي آن جداگانه و در تالارهاي مجزا داير مي شود، وقتي که دو مجلس نشست مشترک داشته
باشند،از آن تحت عنوان نشست شوراي ملي ياد مي شود.
هم اکنون رييس مجلس سنا، "صبغت الله مجددي" و رييس مجلس نمايندگان "محمد يونس
قانوني" مي باشند.
طبق ماده 104 قانون اساسي افغانستان، نشست مشترک هر دو مجلس يعني نشست شوراي ملي در
حالت عادي سالي يک بار تشکيل مي شود.
مجلس سنا داراي 102 عضو است که به ترتيب ذيل انتخاب و انتصاب مي شوند 1 - از ميان
اعضاي شوراي هر ولايت يک نفر به انتخاب شوراي مربوطه براي مدت چهار سال جمعا 34 نفر
برگزيده مي شوند.
اين کشور از لحاظ تقسيمات سياسي داراي 34 ولايت مي باشد.
2- از ميان اعضاي شوراهاي شهرستان (ولسوالي ) هر ولايت ، يک نفر براي مدت سه سال
جمعا 34 عضو انتخاب مي شوند.
3- 34 عضو ديگر مجلس سنا از سوي رييس جمهور از ميان شخصيت هاي خبره و با تجربه
انتخاب مي شوند که شامل دو نفر نمايندگان معلولين و معيوبين و دو نفر نمايندگان
عشاير براي مدت پنج سال منصوب مي شوند.
رييس جمهور افغانستان نيمي از 34 عضو انتصابي مجلس سنا را از بين زنان انتخاب مي
کند.
مجلس نمايندگان افغانستان نيز 249 عضو دارد که اعضاي آن از طريق انتخابات آزاد،
عمومي ، سري و مستقيم براي مدت پنج سال از سوي مردم برگزيده مي شوند.
شوراي ولايتي :
مطابق ماده 138 قانون اساسي افغانستان ، در هر ولايت يک شوراي ولايتي تشکيل مي شود.
اعضاي شوراي ولايتي ، طبق قانون ، به تناسب جمعيت ، از طريق انتخابات آزاد، عمومي ، سري و مستقيم از طرف مردم هر ولايت براي مدت چهار سال انتخاب مي گردند و يک نفر را از ميان خود به عنوان رييس انتخاب مي کنند.
مطابق ماده 139 قانون اساسي افغانستان، شوراي ولايتي در تامين
اهداف توسعه دولت و بهبود امور ولايت به نحوي که در قوانين تصريح شده است ، مشارکت
دارد و در مسايل مربوط به ولايت همکاري مي کند و اين نهاد وظايف خود را با همکاري
اداره محلي انجام مي دهد.
*** شوراي شهرستان :
مطابق ماده 140 قانون اساسي افغانستان، براي تنظيم امور و تامين مشارکت فعال مردم
در اداره محلي ، در شهرستان ها(ولسوالي ها) و روستاها،مطابق با قانون ، شورا تشکيل
مي گردد.
اعضاي اين نهادها از طريق انتخابات آزاد، عمومي ،سري و مستقيم از طرف مردم محل براي
مدت سه سال انتخاب مي شوند.
مشارکت عشاير( کوچي ها) که جمعيت آنها در افغانستان دو ميليون و 500 هزار نفر تخمين
زده مي شود، در شوراهاي محلي مطابق با احکام قانون تنظيم مي گردد.
شرايط انتخاب اعضاي شوراي ملي مطابق قانون اساسي کشور به اين شرح است :
1- داوطلبان عضويت در شوراي ملي بايد تبعه افغانستان باشند و يا حداقل ده سال قبل
از تاريخ نامزد شدن يا انتخاب شدن ، تابعيت اين کشور را کسب کرده باشند.
2- از طرف دادگاه به ارتکاب جرايم ضدانساني ،جنايت و يا محروميت از حقوق مدني محکوم
نشده باشد.
3- اعضاي مجلس سنا به هنگام نامزد شدن 35 سال و داوطلب مجلس نمايندگان بايد 25 سال
تمام داشته باشند.
شرايط راي دهند گان :
مطابق ماده 13 قانون انتخابات اشخاصي که شرايط ذيل را دارا باشند ، در تمامي
انتخابات مي توانند راي بدهند :
- حداقل 18 سال تمام در روز انتخابات داشته باشند.
- در زمان راي گيري از اتباع اين کشور باشند.
- عدم محروميت از حقوق مدني و سياسي به حکم دادگاه با صلاحيت .
- ثبت نام به حيث راي دهنده توسط کميسيون مستقل انتخابات .
و مطابق ماده 4 قانون انتخابات هر نفر داراي يک راي است .
استثنا در مورد نامزدها:
ماده 15 قانون انتخابات افغانستان شماري از کارمندان دولت و افرادي که نمي توانند
براي انتخابات کانديد شوند، مشخص کرد:
- قضات
- دادستان ها( سارنوالان )
- وزير و معاونين وزرا، والي (استاندار) و معاونين والي ، فرمانداران ، شهرداران
(شاروال ها) و روساي نواحي شهرداري .
- منصوبين وزارت دفاع و وزارت کشور و رياست عمومي امنيت ملي (اطلاعات ) .
- رييسان عمومي ،روساي بخش هاي وزارتخانه ها و ادارات دولتي در مرکز و ولايات .
- کارمندان دست اندرکار انتخابات .
- افرادي که عملا رهبري گروه هاي مسلح غيررسمي را در اختيار دارند يا عضوآن هستند.
تعيين هيات اداري شوراي ملي :
هر يک از دو مجلس شوراي ملي ، در آغاز دوره کار، يک نفر از اعضاي خود را به سمت
رييس براي يک دوره قانوني (پنج سال ) و دو نفر را به عنوان نايب اول و نايب دوم و
دو نفر را به عنوان منشي و نايب منشي براي مدت يک سال انتخاب مي کنند.
مطابق قانون اساسي صلاحيت هاي شوراي ملي به اين شرح تعيين است :
1- تصويب ،تعديل يا لغو قوانين و يا فرامين تقنيني .
2- تصويب برنامه هاي توسعه اي ،اجتماعي ،فرهنگي ، اقتصادي و فناوري
3- تصويب بودجه دولت و اجازه اخذ يا اعطاي قرضه .
4- ايجاد واحدهاي اداري ، تعديل و يا الغاي آن .
5- تاييد معاهدات و ميثاق هاي بين المللي يا فسخ الحاق افغانستان به آن
6- سايرصلاحيت هاي مندرج در قانون اساسي افغانستان .
صلاحيت هاي اختصاصي مجلس نمايندگان :
1- اتخاذ تصميم در مورد استيضاح از هر يک از وزرا مطابق ماده 92 قانون اساسي .
2- اتخاذ تصميم راجع به برنامه هاي انکشافي و بودجه دولتي .
3- تائيد يا رد مقرري ها مطابق به احکام قانون اساسي .
اين نهاد به پيشنهاد 20 درصد کل اعضا مي تواند هر يک از وزرا را استيضاح کند.
هرگاه توضيح ارائه شده از سوي وزير قانع کننده تشخيص داده نشد، مجلس نمايندگان
موضوع راي عدم اعتماد وزير مورد نظر را بررسي مي کند.
هريک از کميسيون هاي دو مجلس شوراي ملي مي تواند از هريک از وزرا در موضوعات معين
سووال نمايد.شخصي که از او سووال مي شود، مي تواند جواب شفاهي يا کتبي بدهد.
در ماده 94 قانون اساسي افغانستان ،در مورد تعريف قانون آمده است که قانون عبارت از مصوبه هر دو مجلس شوراي ملي است که به توشيح رئيس جمهور رسيده باشد.
در صورتيکه رييس جمهور با مصوبه شوراي ملي موافقت نکند، بايد آن
را طي 15 روز از تاريخ تقديم با ذکر دلايل به مجلس نمايندگان مسترد نمايد.
با سپري شدن اين مدت در صورتيکه مجلس نمايندگان آن را مجددا با دو سوم آراء کل اعضا
تصويب نمايد، مصوبه توشيح شده محسوب و قابل اجرا مي گردد.
درخواست تصويب طرح قانون مي تواند از سوي حکومت يا اعضاي شوراي ملي ، يا در امور
قضايي از طرف دادگاه عالي توسط حکومت پيشنهاد گردد.
پيشنهاد طرح قانون در مورد بودجه و امور مالي فقط از سوي دولت انجام مي گيرد.
پيشنهاد قانون از طرف حکومت نخست به مجلس نمايندگان تقديم مي گردد و اين نهاد
پيشنهاد طرح قانون را که شامل بودجه و امور مالي و پيشنهاد اخذ و يا اعطاي قرضه است
بعد از بررسي تصويب و يا رد مي کند.
مجلس نمايندگان نمي تواند بررسي طرح پيشنهاد شده را بيش از يک ماه به تاخير اندازد.
اين نهاد طرح قانون پيشنهادي را بعداز تصويب به مجلس سنا تقديم مي کند، سنا نيز طي
15 روز در مورد آن تصميم اتخاذ مي کند.
شوراي ملي به اتخاذ تصميم در مورد طرح قوانين ، معاهدات وبرنامه هاي توسعه دولت که
بر اساس پيشنهاد حکومت درخواست رسيدگي فوري کند، اولويت مي دهد.
هرگاه پيشنهاد طرح قانون از طرف ده نفر از اعضاي يکي از دو مجلس انجام گيرد، بعد از
تائيد يک پنجم اعضاي مجلسي که پيشنهاد به آن ارائه شده است در فهرست کار آن نهاد
قرار مي گيرد.
بودجه دولت و برنامه توسعه حکومت از طريق مجلس سنا توام با نظريه مشورتي آن به مجلس
نمايندگان تقديم مي شود.
تصميم مجلس نمايندگان بدون ارائه به مجلس سنا بعد از توشيح رييس جمهور قابل اجرا
شمرده مي شود.
هيات مختلط:
هرگاه مصوبه يک مجلس از طرف مجلس ديگر رد شود،براي حل اختلاف هيات مختلط به تعداد
مساوي از اعضاي هر دو نهاد تشکيل مي گردد، تصميم هيات بعد از توشيح رييس جمهور،
قابل اجرا مي شود.
در صورتيکه هيات مختلط نتواند اختلاف نظر را رفع کند در اين حالت مجلس نمايندگان مي
تواند در جلسه بعدي آنرا با دو سوم آراي کل اعضا تصويب کند،اين مصوبه بدون ارائه به
مجلس نمايندگان بعد از توشيح رييس جمهور جنبه اجرايي پيدا مي کند.
اگر شوراي ملي مصوبه خود را به رييس جمهور تقديم کرد و رييس دولت قبل از سپري شدن
مهلت 15 روزه ، آن را رد کند،آن مصوبه دو باره به مجلس نمايندگان با ذکر دلايل ،
مسترد مي شود.
مجلس نمايندگان مي تواند، بعد از بحث مجددا آن را با دو سوم آراء تصويب نمايد. در
آن صورت ، مصوبه توشيح شده محسوب و جنبه اجرايي پيدا مي کند.
اگر طرح قانون جهت توشيح به رييس جمهور تقديم شد و رييس حکومت آن را مسکوت بگذارد،
طرح خود به خود امضا شده تلقي مي گردد و 15 روز بعد از دريافت آن لازم الاجرا مي
گردد.
نشست شوراي ملي :
هردو مجلس شوراي ملي در وقت معين به صورت جداگانه نشست برگزار مي کنند.
جلسات هر دو مجلس در موارد ذيل مي تواند به طور مشترک داير شود: در موقعي که دوره
قانوني يا نشست سالانه از طرف رييس جمهور افتتاح شود و يا در صورتيکه رييس دولت
ضرورتي تشخيص دهد.
رييس مجلس نمايندگان ، جلسات مشترک شوراي ملي را اداره مي کند.
نشست هاي شوراي ملي علني مي باشد ،مگر اينکه رييس مجلس يا حداقل ده نفر از اعضاي
شوراي ملي ، سري بودن آنرا درخواست نمايند و مجلس درخواست را بپذيرد.
شوراي ملي افغانستان هر سال دو اجلاس عادي دارد که مدت کار آن در هر نه ماه مي باشد
که در صورت ايجاب، شورا مي تواند اين مدت را تمديد کند.
نشست فوق العاده شورا در ايام تعطيل به درخواست ربيس جمهور مي تواند داير گردد.
طبق ماده 88 قانون اساسي افغانستان هر يک از دو مجلس شوراي ملي براي مطالعه موضوعات
مورد بحث طبق اصول وظايف داخلي ،کميسيون تشکيل مي دهند.
مجلس سنا 11 کميسيون دارد.
1- کميسيون امور بين المللي .
2- کميسون امنيت داخلي ،امور دفاعي و ارگانهاي محلي و اصلاحات اداري .
3- کميسيون اقتصاد ملي ، مالي و بودجه و محاسبات عمومي .
4- کميسيون امور تقنيني ،عدلي و قضايي .
5- کميسيون سمع شکايات .
6- کميسيون معلولين ، بازماندگان شهدا، بيوه ها ،جنسيت و جامعه مدني
7- کميسيون ارتباطات ، مخابرات ، توسعه شهري ،هوانوردي ، خدمان عمومي ، شهرداري
کابل ،تهيه مسکن ، آب و برق
8 - کميسيون امور ديني ، تحصيلات ،معارف ، فرهنگي و تحقيقات علمي آساق
9- کميسيون رفاه عمومي، منابع طبيعي و محيط زيست است.
10- کميسيون شوراهاي ولايتي ، شهرستان ها و مصونيت و امتيازات
اعضاي جرگه
11- کميسيون امور اقوام ،قبايل ،سرحدات ، مهاجرين و عشاير گروه هاي
با توجه به اصول وظايف داخلي ،اعضاي مجلس مطابق افکار سياسي خود،مي توانند در گروه
هاي پارلماني عضو شوند که اين گروهها شامل ميثاق ملي ، حمايت از حقوق مردم ، صلح
آوران ، هم نظر، صداقت ، استقلال ،پيام صلح و مستقل است .
مجلس نمايندگان (ولسي جرگه )افغانستان نيز 18 کميسيون به شرح ذيل دارد:
1- بهداشت ، تربيت بدني ،جوانان ، کار و کارگر
2- معلولين ،معيوبين ،بازماندگان شهدا و بيوه ها
3- مالي و بودجه
4- سمع شکايات
5- عدلي و قضابي ، اصلاحات اداري و مبارزه با فساد اداراي
6- بازرسي مرکزي و نظارت از اجراي قانون
7- امور تقنيني
8- عشاير،قبايل و امور مهاجرين و آوارگان
9- مصونيت و امتيازات نمايندگان
10- منابع طبيعي و محيط زيست
11- مبارزه با مواد مخدر، مسکرات و فساد اخلاقي
12- امورداخلي (امنيت داخلي ،تحکيم مرزها،امنيت ملي ،اداره محلي )
13- امور اقتصاد ملي ،سازمان هاي غيرحکومتي ، توسعه دهات ،زراعت
14- امور بين المللي
15- امور ديني ،فرهنگي ،آموزش و پرورش و تحصيلات عالي
16- ارتباطات ،مخابرات ،توسعه شهري ، مسکن ،آب وبرق و شهرداري ها
17- امور دفاعي و تماميت ارضي
18- امور زنان و جامعه مدني
بالا
بعدی * صفحة دری * بازگشت