تروریزم بین المللی و افراط گرای اسلامی
نویسنده: سیدانورشاه خماروف
مترجم: دکتور عبدالواحد خرم
سال چاپ 2002 میلادی-شهر دوشنبه
سال ترجمه 2005 میلادی مطابق سال 1384هــ ش
تیراژ:2000 جلد
تایپ کمپیوتری: احمد ولید خرم
بسم الله الرحمن الرحیم
مندرجات:
مقدمه……………………………….................……1
فصل اول:تروریزم امروزه:علل پیدایش و ماهیت آن………............…………………………………8
فصل دوم:افراط گرایی دینی و تروریزم……........................……34
1. اساسات جهان شمول سازی ایدیالوژیکی گسترش افراط گرایی دینی-سیاسی و تروریزم............................37
2. اساسات تاریخی – فرهنگی گسترش افراط دینی- سیاسی و تروریزم…………........……42
3. اساسات جهان بینی گسترش افراط گرایی دینی-سیاسی و تروریزم……….……………………………46
فصل سوم:برخی ملاحظات راجع به گسترش افراط گرایی و تروریزم در آسیای مرکزی..............................52
پایان..............................60
ضمیمه نمبر 1.........................64
ضمیمه نمبر 2.........................69
مقدمه :
در ابتداي قرن بيست و يك انسانيت با خطر جدي ايكه بقاي آدم و عالم را تهديد مي نمايد رو به رو گشته است، كه نام آن تروريزم بين المللي مي باشد.
البته آنهايي كه مي گويند تروريزم پديده ايست كه انسانيت را در تمام طول تاريخ موجوديت اش همراهي نموده ، بي اساس نيست.
ريشه هاي تروريزم خيلي ها عميق بوده بيز اجتماعي آن به اساسات و پايه هاي ايديالوژيكي ، تاريخي ، فرهنگي و جهان بيني آن ارتباط دارد.
حالا كسي گفته نمي تواند كه اولين عمليات تروريستي كي و در كجا و به كدام مقصد رخ داده شده است. در عهد قديم ، عصرهاي ميانه و دوره نو هم آرمان عليحده و هم گروه هاي متشكل سياسي ، مذهبي بودند كه به واسطه ترساندن و دهشت افگني مي خواستند ، مقاصد خود را به گردن ديگران بار نمايند.
در اين دوره ها هم عمليات تروريستي باعث كشته شدن تعداد زيادي از انسان ها بيگناه مي گرديد.
در اخر قرن نزده و بيست عمليات تروريستي بيشتر كركتر سياسي به خود گرفت و دايره فعاليت تروريستان خيلي وسيع گشت. با انكشاف تخنيك و تكنالوژي جديد شكل و نمودهاي جديد تروريستي به وجود مي آيد كه از روي اقتدار خرابي آوري اش به عمليات بزرگ جنگي شباهت دارد.
مخصوصاً عمليات تروريستي كه يازدهم سپتامبر 2001 در ايالات متحده آمريكا به وقوع پيوست كه با بي رحمي گستاخي تعداد زيادي از انسان هاي قرباني شدند كه اين عمل بي سابقه بود. هنوز يك سال نگذشت كه تروريستان در 23 و 26 اكتوبر سال 2002 در ماسكو كوشش انجام دادند تا چنين عمليات را با گروگان گيري زياده از 1000 تن از مردم بيگناه نمودند كه در نتيجه عمليات ضد تروريستي شان ده ها نفر از شهروندان بي گناه مسكو تلف شدند.
اين عمليات به طور واضح اثبات نمود كه :
در جهان معاصر هيچ كس از دست تروريستان بين المللي حتي در كشورهاي ابرقدرت و بزرگ خود را در امن حس كرده نمي تواند.
ضرور است كه از واسط ها و ميتودهاي لازمي و عيناً موافق مبارزه تروريزم بين المللي در سطح منطقه و فرا منطقه و جهاني كار گرفته شود.
براي اين لازم است كه پيش از همه پديده تروريزم بين المللي تحقيق گرديده ، ريشه هاي آن و عوامل ايكه كه آن را به وجود مي آورد معين گردد.
بدون اقدامات توافق شده و علاقمندانه تمام جامعه عمومي بشري ، برهم زدن تروريزم بين المللي غير ممكن است.
خطري كه تروريزم بين المللي به بار آورده است ، تقاضا مي نمايد كه انسان ها از خيال هاي خام و نظريات غلط و قالبي درباره مفهوم تروريزم كه در بسيار كشورهاي جهان رايج است ، رها يافته پيش از همه از معيارهاي دو جانبه در مورد تروريستان از سوي پرنسيب خودي و بيگانه دست بكشند.
در اين ارتباط بايد اولاً خود تروريزم را همچو پديده اي از حركات هاي ملي ـ آزادي خواهانه فرق كرد. اگر انسان ها گروگان گرفته شوند ، مردم زيست گر در فضاي صلح به بهانه حفظ آزادي و عدالت قربان گردند چنين عمليات به طور قطعي بايد همچو عمليات تروريستي ارزيابي گردد. همچون جنايات موافق قانوني ايكه مجازات تعيين گرديده محاسبه شود.
بايد اعتراف نمود كه در جماهير مشترك المنافع هنوز در دوره شوروي اين چنين در برخي دول ديگر جهان در يك بخش از جوامع علاقمندي معين به تروريزم ملت گرايانه مثلاً حركت ملي ـ آزادي خواهانه فلسطين باقي مانده است. چنين مناسبت مثبت به تروريستان «خودي» نه تنها توسط منطق مبارزه صنفي در زير قرينه ضديت غرب و شرق باقي گذار شده است. بلكه پرو پاگندهاي كمونيستي عادتاً فعاليت تروريستان جنگ آور را تشويق نموده كه بايد از چنين اعمال زشت به مثل آدم ربايي ، ربودن هواپيماها ، سوء قصد به جان اربابان دولتي ، انفجاراتي كه باعث قرباني انسان ها زياد مي گردد صرف نظر مي كرد.
قابل ذكر است كه در غرب هم ترغيبات ضد كمونيستي بي اثر نماند. بعد از هم پاشيدن اتحاد شوروي جنايات ضد شوروي به اندازه معين به احساسات ضد روسي و ضد خلقهاي ديگر اتحاد مبدل شده است.
تا اندازه حس بدگماني نسبت به جمهوري خلق چين ، كوبا ، كورياي شمالي و كشورهاي ديگر باقي مانده است.
پوشيده نيست كه آماده ساختن سلاح به دستان براي اشتراك در عمليات جنگي در چيچينستان و آسياي مركزي و ديگر نقاط داغ زمين نه تنها در اردوگاه هاي مخصوص پاكستان ، افغانستان ، يمن ، نايجريا ، سودان بلكه در بعضي كشورهاي اروپاي غربي نيز براه افتاده بود.
كوشش هاي روسيه ، جمهوري هاي آسياي ميانه كه در نيمه دوم سال هاي نود قرن گذشته از نزديك به عمليات تروريستان بين المللي رو به رو شده بودند در كار جلب نمودن توجه جامعه بين المللي به امكانيت عاقبت هاي مدهش تروريزم بين المللي و افراط گري بي نتيجه ماند.
چنانكه پروفيسور دانشگاه اوگسبورگ جناب پ . والدمن قيد مي نمايد بيشترين دولت ها مايل هر چه زودتر به تروريستان نسبت دادن گروه هاي مسلح در داخل دولت خودشان ، عمل كننده را پيش گرفته و در عين زمان آنها براي گروه هاي زورآوري كه حيات حكومات ديگر را مركب مي گردانند، دلايل سياسي قابل توجه را قايل اند.
يك چيز ديگر نيز قابل يادآوري است ، چنين به نظر مي رسد كه در وقت هاي اخير بعضي قوه هاي سياسي كوشش بخرج داده و آماده اند كه در يك سطح معين ، مفهوم تروريزم و اسلام را با هم پيوند داده ، يكي بودن آنها را با افكار جامعه جهاني تلقين كنند. به فكر ماتيزيس درباره آنكه جهان در آستانه تقسيم شدن بر مبناي علامت هاي ديني واتنيكي (نژادي) استوار است ، به كلي غلط مي باشد.
تروريزم همچون ديگر اشكال جنايت كارانه متشكل نبايد از روي پرنسب هاي ديني و نژادي تشريح گردد. اگر چنين سياست دوام كند ، جامعه جهاني كه هنوز عاقبت هاي تقسيم شوي را به غرب و شرق پشت سر نگذارنده است ، مي تواند در يك واحد به گرداب تقسيم شده از روي علامت هاي منسوبيت ديني «نصرانيت ـ اسلام» غوطه ور گردد.
ولي به خوفناكي و بي اساس بودن مشخصات تروريزم از روي علائم نژادي ـ ديني اعتراف نموده و بايد اقرار نمود كه از همه گونه شكل هاي تروريزم امروزي (كه به آن تروريستان كاتوليك و پروتستان ايرلند شمالي و تروريستان سازمان يافته بسك ها و A T E و غيره نيز داخل مي شوند).
از همه متعصب ، بي رحم تر و تهديد آورتر براي تمام جامعه جهاني تروريستان ايكه در زير نقاب احياي اسلام «حقيقي» بر آمد مي نمايند محسوب مي گردند.
چنانكه معلوم است ايديالوژي اين نمود تروريزم را بنياد گرايي اسلامي تشكيل نموده و ماهيت اش از آن عبارت است كه مسلمان مومن بايد همه آنچه ايكه به ارزش هاي معنوي غرب «طرز زندگي غرب» مربوط است ، رد نموده به سرچشمه بنيادي اسلامي باز گردد.
وظايف تكتيكي چنين گروه هاي تروريستي وابسته به آن كه در كدام كشور فعاليت مي كنند برهم زدن ثبات در دولي كه اهالي مسلمان سكونت دارند ، دستگيري فعالانه تشكيلات مخفي ، عمل كننده و حركات شورش گر با اسلحه ومنابع پولي مي باشد. مگر مقصد اصلي آنها تغير رژيم هاي دنيوي به نظام هاي ديني (اسلامي) مي باشد. كه از طرف نمايندگان روحانيون اسلامي اداره شده قانون هاي شريعت را در عمل تطبيق مي نمايند. در حال حاضر چنين اشكالي دولت داري و حاكميت در برخي از كشورهاي آسيا و آفريقاي شمالي بر قرار است كه عامل معين كننده آن در تشكيلات تروريزم بين المللي عبارت اند از : در ابتدا هزار ساله سوم انسانيت با مسايل و پرابلم هاي جديد كه زاده گلوباليزم (جهاني شدن) شده رو به رو مي باشد.
علايم و مشخصات آنها نه تنها تعميق مناسبات بين دولتي و بين اجتماعي و اوج با سرعت جريان تجارتي و ماليوي و جهاني شدن انكشاف موسسات ترانس ـ ملي تكميل يافته تماس ها در بين فرهنگ هاي گوناگون ، جامع شوي علوم جهاني ، بلكه زياد گشتن تعداد اهالي در روي زمين تيز و تند گشتن مناسبات بين ملت ها، اوجگيري جنايت كاري بين المللي ، گردش غير قانوني مواد مخدر ، تشنج يافتن ضديت هاي اجتماعي در كشورهاي عقب مانده مي باشد.
در چنين وضعيت اگر از دست آوردها و نتايج جهان شوي تنها مثل بيشتر گروه خورد و دول پيشرفته استفاده نمايند اين بدون شك به افزايش مخالفت ها و آغازيت مناقشات جديد اجتماعي مي انجامد.
متاسفانه تا حال عملاً براي مبارزه در مقابل تروريزم بين المللي و پيش از همه ريشه كن نمودن عوامل عيني تروريزم آمادگي لازم جامعه جهاني ضعيف به نظر مي رسد.
مانند گذشته ايالات متحده آمريكا كه نقش اساسي را در ريشه كن سازي تروريزم به عهده گرفته خود را طرفدار مبارزه زورآورانه جلوه مي دهد. روسيه نيز پس از گروگانگيري دهشت بار كه در 23 و 26 اكتوبر 2002 در ماسكو رخ داد نه تنها در چيچينستان بلكه درمورد ديگرمراكز به نام تروريستي ضد روسي از قوه زور استفاده خواهد نمود.
خطر آن هم وجود دارد كه تروريزم بين المللي به وسيله معامله دربازي هاي جيوپوليتيكي دول بزرگ مبدل گردد.
در نگارش اين اثر مؤلف به طور وسيع از كتب و رساله هاي كه از آن استفاده كرده است عبارت مي باشد از : ژ.برژنيسكي ، گ. كسينجر، آ.گ كاسيچنكو، م.س. هاشمبايف، ب.ك. سلطانوف، ا.ت.شاه مانوف ، ن.ك. بيگي سايف ، ب. ژ.نور محمدوف، ب. پلاستون ، ف.پ. تراكالو، آ.م.برودين، ف. تيلر، س. هانتيگتون، س. ديليماگين، او.مولدايف، م.آ. عاليموف، م. دولتووف، ك. اسكندروف كه موصوف كار گرفته است.
اين چنين بايد ذكر نمود كه در تهيه اين رساله مواد ميزهاي مدور (مركز نزاع شناسي و تحقيقاتي منطقوي» در موضوع «مناسبات اسلام با تروريزم بين المللي) در شهر دوشنبه در سپتامبر (2002) در شهر اسفره (اكتوبر 2002) در شهر خجند (اكتوبر 2002) با همكاري مقامات رهبري شهرها و ولايات برگزار گرديده است. به مؤلف كمك زياد نموده است.
فصل اول
تروريزم امروزه : علل پيدايش و ماهيت آن
گر چندي تاريخ تروريزم دوره دور ودراز را در بر مي گيرد ، هم محض در قرن بيستم اين پديده براي بار نخست در تاريخ بشريت در پيشبرد منفعت هاي جوپليتيكي ملي ، سياست داخلي و مبارزه ايديالوژيكي به يكي از واسط هاي پر قدرت تبديل گرديده است.
رشد منفي عقل انساني در تروريزم باز يك دليل ظرافت و نو آوري هلاكت باري خود را پيدا نمود. به عوض جنگ هاي بزرگ و حركات ملي ـ آزادي خواهانه عمليات و خرابكاريهاي برق آسايي به درجات بلند سازماندهي شد كه بعضاً بازتاب فراموش ناشدني را در جامعه جهاني به وجود آورد.
زياده از اين براي بعضي حركت هاي فعال جوامع سياسي ، تروريزم به شكل اساسي فعاليت تبديل گرديده است. براي اعضاي اين حركات مضمون حياتي و اساسي مسايل عقيده تي مي باشد. بايد افزود كه تحليل عيني پديده تروريزم فوق العاده دشوار است ، علت آن قبل از همه در آنست كه نقش تروريزم در سياست عملي دولت ها از جمله كشورهاي بزرگ و پر نفوس و همچنين كشورهاي رو به ترقي خيلي افزايش يافته است.
تروريزم در خود به شكل متمركز نيافته عملاً همه گونه ضديت هاي زماني امروزي تجسم
كرده است اين گونه «تركيبي» يا «مصنوعي» بودن آن
مي تواند در خود همه گونه تركيبات ديني ، سياسي ،اقتصادي ، نژادي و فرهنگي را
فراهم آورد.
محض از اين جهت خيلي مشكل است كه از عقب ظهوريت بيروني عملياتي ـ تروريستي سبب حقيقي آن مشاهده شود ، هر يك عمل تروريستي چندين سبب دارد.
بدون شك خود آن در وقت و شرايطي امكان پذير مي گردد كه چندين سبب در شرايط بالاي هم ضميمه گردد و آن بوقوع آيد. از اين جهت پي عمل تروريستي را مي توان به هر جا برد ، فقط اگر خواهش آنرا اين و يا آن شكل توضيح كردني باشيم.
محض همين «غير قابل تشخيص» بودن عملي تروريستي در جهان معاصر (و اين يكي از نشانه هاي اساسي فرق تروريزم امروزه از عملياتي تروريستي قرن 19 است ، كه عمل تروريستي نشان دقيق و تهيه كننده عميق داشت...) مي تواند در كار تيار نمودن و عمل شدن آن و زياده از اين در مورد سفارش گرمي آن قوتها ، ساختارها و كشورهاي گوناگون و حتي كاملاً بهم متقابل مجرم شناخته شوند.
مسئله گذاري در شكل «كه به اين منفعت دار است» نمي تواند تهيه كننده عمل تروريستي را معين نمايد ، زيرا تحليل عميق آن نشان مي دهد كه اين عمل به منفعت بسياريها باشد.
با در نظر داشت زياد بودن تعدادي «منفعت دار» احتمالي برخي تحليل گران را چنين عقيده است كه انفجار خانه هاي رهايشي در ماسكو از جانب خدمات امنيتي روسيه انجام گرديده است و بعدها در اعمال تروريستي يازدهم سپتمبر 2001 كه در ايالات متحده آمريكا رخ داد در آن خدمات مخصوص امريكا گنهكار دانسته شد. همه اين در اساس بطور گوناگون تشريح دادن منطقه اين اعمال تروريستي را بيان كرده است كه در ذات خود يعني زياد در اطراف پديده تروريزم امروزه دارد.
از اين جهت مي بايد به حل چنين مسئله مهم تروريزم امروزه همه جانبه و عيني نزديك شد. خود عمل تروريستي را نمي توان همچون تركيب ضديت هاي تجمع يافته فكر كرده و شكل غير معادل حل مسئله (در اين صورت مهم است كه به منفعت كه عمل تروريستي انجام داده شده است ، به نظر گرفته شود) حساب كرد.
چنين بررسي عمل تروريستي مي تواند مشابه عينيت بشمار آيد. امروز همانا عمل تروريستي را به بعضي روح و روان تروريست وابسته كردن غير ممكن است. بلي ، ترور معني روحيت و روانيت را از دست مي دهد.
تناسباً هنگام تحليل تروريزم مراجعت به چگونگي بعضي روحيات تروريست معني خود را در مرحله دوم دارا مي باشد.
ما به خود اجازه مي دهيم چنين پيش بيني نمائيم كه ذهنيت عملي تروريستي (و افزون از آن تروريزم همچون پديده به طور عام) نه تروريست ، بلكه قوة اجتماعي بروند اجتماع مي باشد ، كه امكانيت توسط وسايل كنوني حل شدني تقاضا خود را پيدا نكرده است.
خصوصيت شخصيت تروريست در عمل تروريستي به اندازه حداقل كم شده است و اين به اندازه واقعيت است كه به آن اندازه عمل تروريستي دقيقتر ، طرح ريزي گرديده باشد.
به سن و سال ، جنسيت و ديگر نشانه هاي شخص تروريست اهميت درجه
دوم داده مي شود به مفهوم واقعي كلمه تروريست شخص بي نام و نسب
و ظاهراً بي قيافه مشخص بوده و يك اجرا كننده است. در جايي وي مي تواند كسي ديگر باشد از اين رو اجرا كردن عمل تروريستي ذهن تروريست نيست. بلكه باز يك بار ديگر تكرار مي دارم ، كه نظر ذهنيت تروريزم اين جذب واقعي اجتماعي ـ سياسي ، اقتصادي ، ماليوي و يا بين المللي مي باشد ،در صورتي كه اين ضديت راه حل كنوني خود را نيابد ، خواه ناخواه امروز يا فردا رخنه نموده ، به ترور مي پيوندد.
تروريزم را همچون پديده اجتماعي ـ سياسي تحقيق نموده ، شرح دادن آن خيلي دشوار به نظر مي رسد. در نوبت اول اين به نامعيني تشخيص مسايل گوناگون تروريزم وابسته است. فقط يگانه جهت بطور عموم در تروريزم تشخيص شونده فقط زورآوري است. (ولي به فكر آنها اين زورآوري ناگزير و دردناك است).
زورآوري البته چيزي نو نيست. به آن قوتهاي گوناگون در طول تاريخ عمومي بشري به زور مراجعت مي كردند و مي كنند. استفاده از زور آوري نيز گوناگون است. از آن مي تواند فقط يك مرتبه استفاده كنند كه اين پيوسته به شرايط مخصوص است و به طور دايمي خاصه رژيمهاي تندرو و استبدادي مي باشد.
به معني معين شكل دولتي همگونه سازي جماعت به زور آوري تكيه مي كند ، از اين روي زورآوري خودش يگانه شكل جديد مناسبتي نبوده و نه شكل خاصي (نظام جديد جهان) و نه طرز جديد حل پرابلمهاي امروزي مي باشد ، زور آوري در قطار اصولهاي ديگر همه وقت وجود دارد.
به اين معني ترور كه به زور آوري تكيه مي كند يگان چيز جديد و اصولي را پيشنهاد نمي دارد.
چيزي نو ، خاص و فرق كننده از ديگر چيزها در ترور وابسته به زورآوري در آن است كه ترور زور آوري را يگانه واسط بدست آوردن مقاصد خود مي داند.
مراجعه به وسيله زور آوري در داخل فعاليت تروريسيت به درك زور آوري همچون ماهيت اصلي ترور مي رساند. زور آوري منطقاً سركوب نمودن آزادي انديشه و آزادي فكري است . مهم نيست كه در عمل زور آوري سركوب مي گردد، شخص مستقل گروه انسانها يا در مجموع اجتماعي.
از اين جهت عقيده زور آوري همه وقت بدبختي است ، زيرا آن امكانيت به طور گوناگون بروز نموده ، ماهيت انسان و امكانات پيدايش او را محدود ساخته ، كيفيت زنده گي انسان را پايين مي آورد.
اديان جهان نسبت زور آوري مناسبات خيلي منفي داشته آنرا يكي از اشكال تجاوز ، دست درازي به ماهيت زماني ، دنيوي ، معنوي و انساني حساب مي نمايند. فقط يك شكل زور آوري است كه از طرف دين امكان پذير دانسته مي شود ، آنهم زور آوري آدم در بالاي نفس گنهكارش .
كوشش انسان براي نزديك شدن به خداوند (ج) است. اين ظهوريت بدين عيسوي جاي خود را داشته و در دين مقدس اسلام به اندازه بزرگ به چشم مي رسد كه مثال روشن آن جهاد بزرگ بالاي نفس است. فقط همين گونه زور آوري از جانب اديان جهان اعتراف گرديده است.
ديگر همه اشكال زور آوري مخصوصاً مطالب ايكه در ضديت اجتماعي مورد بحث قرار مي گيرد ، رد كرده مي شوند.
از خود همين معلوم مي گردد كه اسلام نمي تواند سر چشمه تروريزم باشد.
بلي ، بدون در نظر داشت اينكه تروريزم امروزه در شكل هاي خيلي عمومي آن پيوسته به (عامل اسلامي) پنداشته مي شود و در اين مورد وسايل اطلاعات جمعي نيز سهم بزرگ مي گيرند ، مثلاً در برنامه تلويزيوني روسيه كه بعد از يك سال پس از عمليات ضد تروريستي امريكا ، برنامه اي بخش گرديد كه به اشتراك شرق شناسان بود ، آنجا در صحبت هاي خود چنين ابراز داشتند كه ريشه هاي تروريزم امروزه در فعاليت ، پيروان حسن صباح ، پير عالمات كه به مقابل صليب داران هزار سال قبل عمليات مي گذرانيدند ، جستجو كردن لازم است، چنانكه بيشتر اشاره شد ، اسلام به قطار اديان نجات بخش داخل مي شود از اين رو آن ديني غير زور آوري است ، محض براي همين هم اسلام نمي تواند سبب گري تروريزم باشد اما هنگامي كه اسلام به سياست آميخته مي گردد ، بهادهي شكل ديگر مي گيرد، زيرا چنانكه معلوم است سياست چيزي دغل مي باشد.
گر چندي بعضي نازيكي ها و ظرافت نيز دارد ، طبق قاعده هائي كه در سياست رواج يافته ، بايد دشمن را شناخت . اگر شناسايي ها هر چند مبهم باشد ، اما شناخته شدن در شكل و مفهوم درست است. خود سياست مداران وضعيت بسيار عملي را دوست ندارند، زيرا به آنها درست حل و فصل نمودن دشوار است. براي همين روندهايي مركبي جهاني امروزه بدرجه استدلال ساده و ابتدايي فرا آورده شده ، براي حل آنها همين طور طرح هاي ساده و ابتدايي پيشنهاد مي شوند ، وقتي كه ضديت هاي دور و دراز جمع گرديده و حل ناشده باقي ماند در گام نخست از انفجارات ، اعتراض سياسي و يا مناسبات حربي خبر مي دهد.
اين حادثه عادتاً همچون غير آشكارا و ناگهاني ارزيابي مي گردد. اين به
طور كلي به تروريزم دخل دارد : دامن وسيع و بي رحمي آن تائثير ناگوار دارد ولي آنها در اصل مخفي و تصادفي نيستند. تروريزم يك پديدة قانونمندانه سياست امروزي جهان بوده به حمايت از جانب اين سياست رهنمود گرديده است.
اما فهميش از تروريزم ايجاب مي كند كه به اساسات تحليلي و سياسي در اين عرصه تجديد نظر صورت گيرد.
حالا تعداد زيادي از تحليل گران و كارشناسان هنگام تحقيق و مطالعه تروريزم به مسئله از روي «مجموع سبب ها» ، كه به آنها از جمله عامل اسلامي «داخل كرده مي شود» نزديك مي شوند، حالا ، آنكه آنها درست مي دانند كه عامل اسلامي فقط به صفت يكي از اساست تروريزم و فقط در محدودة تحليلي جزيي نه چندان عميق بوجود مي آيد.
و همچنين اسلام بطور غير مستقيم يكي از عوامل تروريزم به نظر آنها شمرده مي شود. يكي از دلايل اش اين است كه كشورهاي رو به انكشاف شرقي ، غربي كه تقاضاي اشتراك خود را در سياست جهاني مي نمايند تا حال به مقصد خود نايل نگرديده اند و محض همين كشورهاي مسلمان را مستقيم و يا غير مستقيم همچو حامي تروريزم انتقاد مي كنند. اسلام را تروريستان ايديالوژي خود قرار مي دهند در حمايت شان از تروريزم چنين حدس زده مي شود كه گويا اسلام عيب دار است.
همين طور نچندان منطقي برخي تحليل گران در همدستي با تروريزم مي خواهد اسلام را بدنام بسازد.
نقش بزرگ را در تيره ساختن وضعيت ، جدا نكردن تروريزم از حركات ملي ـ آزاديخواهانه بازي مي كند. گر چندي آنرا عموماً همة كشورهاي اسلامي طلب مي نمايند. در نتيجه اگر اسلام مستقيم گنهكار كرده نشود. هم در دست گيري (حمايت) افكار تروريستي شك بر مي گردد. ولي لازم است كه بطور قطعي اظهار نمايم كه اسلام همچو دين مقدس هيچ مناسبت با تروريزم ندارد. اين به همه آنهايي كه كم و بيش به اسلام آشنايي دارند روشن مي باشد. ولي يك چيزي است كه نه در خود تعليمات اسلام بلكه در روايت آن كه به عصرهاي اوليه نشأت اسلام نيز ارتباط دارد، نهفته است و آن امكانيت استفاده لازم را به صفت يكي از جنبه هاي ايديالوژي تروريزم اجازه مي دهند . نشأت اسلام به اوسط نظامي در تمام سرزمين نيم قاره عربستان و فراتر از آن كه در دورة اوليه موجوديت اسلام شروع گرديده ، حالا در همين دوره ماهيت صلح جويانه اين دين تعريف گرديده است و از بسكه دوره تاريخ اسلام ضد تجاوزگري و فساد است، از اين رو براي دانشمندان در اسلام جستجو نمودن اساسات تروريزم امروزه فضاي آزاد و باز پيدا مي كند ، اسلام را همچو اديان ديگري مي توان به مقاصد سياسي، دسيسه جويانه ، انحصار قدرت قلمداد كرد ولي چنين استفاده بري به وجدان دسيسه جويان تعلق دارد.
بهر حال واقعيت اينست كه در بين تروريستان به اندازه زياد نماينده گان تروريستان از ممالك مسلمان و يا از جمع مسلمين به چشم مي خورد. هماهنگ ساز ديپارتمنت دولتي امريكا در مبارزه مقابل تروريزم آقاي ك. تيلر برخي معلومات ها را داير به گروه تروريستي در بعضي كشورهاي اسلامي آورده از جمله قيد مي كند كه : «در سپتامبر 1999 در بلجيم گروه تروريستان تركي عبارت از شش نفر كه به ارتش ملي آزاديخواهي (انقلابي) تعلق داشتند دستگير گرديدند كه در وقت سوال پوليس از آنها اسناد دقيق ، ديتاناتورها سلاح ناريه مصادره گرديد كه يكي از آنها در خود تركيه سوابق جرمي داشته است.
در سپتامبر همان سال ارگانهاي محاكم امريكا يك تبعه عربستان سعودي را حبس نمود، كه همچون شريك هجوم بالاي عساكر امريكايي در حومه عربستان سعودي بوده كه در نتيجه اين عمليات شان 19 نفر امريكايي كشته و زياده از 500 نفرشان زخمي گرديده ، بودند.
در نتيجه تفتيشات پوليس كانادا يك تعداد شهروندان الجزايري را كه با يك تشكيلات بين المللي به آماده ساختن سلاح بدستان در افغانستان مشغول بودند كه با اسامه بن لادن رابط داشتند دستگير نمودند، ولي خودي همان ك ، ن ، تيلر اقرار مي نمايند كه كشورهاي مسلمان ، امكانيت حمايت تروريزم را در سطح دول خود رد مي نمايند.
سازمان كنفرانس اسلامي كه بزرگترين و با آبرو ترين تشكيلات كشورهاي مسلمان مي باشد كه در آن 56 كشور مسلمان جهان شامل است ، قاطعانه عمليات تروريستي يازدهم سپتامبر 2001 را محكوم نموده اظهار نمود كه اسلام هيچوقت تروريزم را اجازه نمي دهد و از آن پشتيباني نمي كند. ما مطمئين هستيم كه قيافه شوم تروريسم اين قيافه اسلام نيست.
تروريزم در حقيقت تحريف دين و مذهب است. آن كساني كه در يازدهم سپتامبر 2001 هواپيما را ربودند در اصل دين را نيز دزديدند كه خود را تعلق به آن مي شمارند.
شرق شناس روس ، ف . پلاستون نيز اين نكته را مورد بررسي قرار داده مي نويسد كه : (در سالهاي شصتم قرن بيستم در جهان اسلام (ايران) سخن ها درباره ملت مسلمان به صدا در آورد . پيشنهاد بود كه به دولت اسلامي پيشرفته ضرورت است. آنها اكنون به پيش رفته و به وعده امام خميني جامعه عمل پوشانيده اند. فاكت هاي زياد در روابط با افزايش شمار عمليات هاي تروريستي از جانب نماينده گان گوناگون مسلمانان كه فعاليت آنها در اكثر حالات براي جسماً نابودي اتباع ممالك خارجي كه معتقد به دين اسلام نيستد ،جاري است. بر دليل چنين مفكوره است كه «چنين عمليات تروريستي از طرف چيچيني ها در 23 و 26 اكتبر 2002 در ماسكو صورت گرفت كه شاهد ادعاي ماست.
گروگانگيري مسلمانان را از قصر كلتور اجازه خروج دادند و در اين مسئله از مناسبات قومي و ديني كار گرفتند. باز يك چيز ديگر را نيز در اين مورد بايد به خاطر داشت كه تشكيلات افراطيون اسلامي در اكثر موارد برايشان معين نمودن حقوق هم مذهبان شان كه حقيقتاً مومن است و كدام يك فقط پرده مومن را به روي كشيده است. و به سايرين سزاي مرگ را خبر مي دهد ، به قول پلاستون اسلام مي تواند سرچشمه تروريزم محسوب گردد. بدين معني كه در اساس مي خواهد : اسلاميت كه خلافت را بر پا نمايد . «براي اين به اسلام تكيه نموده ، جنگ را پيش مي كشد و ترور را به كار مي برند».
محقق مشهور س . خگنين تانگ مسئله همكاري هاي مشترك شرق و غرب را مقدم بر همه شمرده و به مسئله برخورد تمدن هاي نصراني ـ اسلامي وقت داده نقش اسلام را در تروريزم امروزه چنين بررسي مي دارد:
اول اينكه يكي از مهمترين دست آوردهاي اجتماعي ـ مدني و سياسي در ده ساله هايي آخير بايد احياء شعور اسلامي حركات اسلامي و خود شناسي خلقهاي مسلمان در تمام جهان شناخته شود.
اين احياي اسلامي اساساً جواب به مدرنيزه ساختن و جهان شويي بوده در اكثراً موارد درست و اصولي مي باشد از ديگر طرف در تمام جهان اسلام مخصوصاً در بين عرب ها احساسات خيلي بلند ، آزاده گي و تنفر ، حسد و دشمني در مناسبات با غرب، ثروت ، حاكميت و فرهنگ آن موجود است.
اينها اولتر از همه نتيجه سياست امپرياليزم غرب و حاكمان آن در جهان اسلام در طول تمام قرن بيست مي باشد. اين چيز به معني واضيح تر آن واكنش خلقهاي مسلمان را نسبت رشوت خواري ، تظلم اجتماعي در داخل كشورهاي خودشان ، فعاليت غير موثري حكومات شان ،اعمال فشار آوري آنها و سياست حكومات ممالك غرب كه به فكرشان اين رژيمها را حمايت مي كنند، نشان مي دهد.
علاوه بر اين زور آوري در داخل خود مسلمانان در جهان اسلام ، مخالفت هاي قومي ، قبيلوي ، مذهبي ، لساني و فرهنگي را تيز و تند مي سازد. با آنهم مي توان گفت كه افكار تحليلي جهاني ، قوه زيادي را بخرج داده است كه اساس تروريزم امروزه را با چهره اسلام نشان دهد.
از تحليل سطحي و ابتدايي «عاملي اسلامي» تحليل گران و تحقيقات گوناگون كه درباره تروريزم بعمل آمده است. وس . ويليگين نشان داده كه «علل بنيادگرايي در تروريزم» عميق تر شدن فاصله در بين كشورهاي مترقي و كشورهاي رو به انكشاف و خصوصيات خودگرايي كه مانع غير قابل عبور اين روند گرديده است.
عنعنه پرستي زبان زده شده در چنين شرايط فقط همچو كوشش جوامع عقب مانده ، حفظ كردن دارايي ها و ارزشهاي فرهنگي از تجاوز فرهنگي ـ روشنفكري غرب است.
مقابله كپيتاليزم و سوسياليزم بعد از ده سالگي دوران گذار اش بطور قطعي بعد از يازدهم سپتامبر 2001 به مقابله شدن جهان پيشرفته و عقب مانده گرائيد..
روش معين را در مفهوم «عامل اسلامي» خود كشورهاي اسلامي پرداخته اند كه اكثريت آنها عمليات تروريستي يازدهم سپتامبر را محكوم نموده اند از جمله واكنش خاصي را نسبت عمليات تروريستي يازدهم سپتامبر كشورها نشان دادند كه از ميان دول عرب محسوب مي شدند.
يكم نوامبر سال 2001 در دمشق جلسة كميته خاص كشورهاي عربي داير گرديد كه در آن وزراي خارجه سوريه ، اردن ، ليبيا ، مراكش ، عربستان سعودي ، مصر ، يمن ، نايجريا ، بحرين اشتراك داشته اند. اشتراك كننده گان جلسة ايالات متحده امريكا را براي «از حد زياد استفاده بردن قوه» در افغانستان انتقاد كرده و در عين حال با اظهارات تيز و تند مقابله عليه اسامه بن لادن ملامت كردند كه او در اين روزها دول عربي را براي خوش آمد گويي در نزد غرب «غلط فهميدن اسلام» گنهكار مي شمرد.
سر منشي جامعه جهاني اعراب دعوت اسامه بن لادن را براي متحد شدن به «جنگ مقدس در برابر غرب» كه اين تروريست بين المللي به تمام اعراب و جهان اسلام نموده بود ، رد كرد.
«وي حق ندارد از نام اهل اسلام و از نام اعراب گپ زند» گفت امير موسي. در آخر جلسه اعلاميه مشترك صادر گرديد كه در آن فعاليت اسامه و گروه القاعده محكوم گرديد .
وزير خارجه مصر احمد ماهر گفت كه امروز سخن در باره «جنگ تمام جهان با يك شخص اسامه بن لادن مي رود» موافق اظهارات سفير مصر در امريكا نابيل فهمي «اسامه بن لادن كوشش دارد كه اسلام را تقسيم نمايد و بالاي مردمان آسياي مركزي رژيمهاي بنياد گرايي را تحميل بدارد ، ولي اسلام حقيقي در مجموع مناسبت با تشويقات وي ندارد.»
رهبران كشورهاي ديگر عرب اين موضع گيري مصر را حمايت كردند. كشورهائيكه به كنفرانس اسلامي اشتراك داشتند در اجلاس مخصوص خود كه در يازدهم اكتبر 2001 در قطر داير گرديد. اعلاميه نهائي را قبول نمودند كه در آن تروريزم را بصورت قطعي محكوم كردند.
در عين حال كنفرانس اسلامي در مقابل عمليات حربي بر ضد كشورهاي عربي نگراني خود را ابراز داشتند.
آنها همه گونه سعي و تلاشهاي كه دول اسلامي و عربي را به بهانه مبارزه تروريزم ، مورد حمله قرار دهد ، رد نمودند.
در سند نهايي گفته مي شود كه كشورهاي مسلمان آماده اند سهم خود را در مبارزه در برابر تروريزم كه خود از آن در عذاب اند ، ادا نمايند و از سازمان ملل متحد دعوت بعمل آوردند تا در مورد مبارزه عليه تروريزم كنفرانس بين المللي را برگزار بدارد. در عين حال قيد شده بود كه بايد ميان تروريزم ، حقوق و مقاومت عليه تجاوز فرق گذاشته شود.
در كنفرانس مذكور وزراء خارجه 57 كشور مسلمان اشتراك داشتند كه در آن از ضربات نظامي بالاي عراق و افغانستان و ايران سخن رفت و اين عمل محكوم گشت، اين دول كوشش نمودند كه حمايت هم مذهبان شان را در مقابل امريكا آنهم عليه بمباردهاي اش ابراز نمايند.
«من باوري دارم كه كشورهاي اسلامي از خود و از ارزشهاي ديني خود كه حالا مورد هدف عمليات جديد حربي امريكائيان و صهيونيستان قرار گرفته اند ، دفاع خواهند نمود» گفت در قطر وزير خارجه عراق ناجي صبري ، رئيس جمهور پاكستان پرويز مشرف هنگام ملاقات با سر منشي سازمان كنفرانس اسلامي اظهار داشت كه : اتحاد جهان اسلام تقاضا روز است و اضافه كرد كه « ما سست هستيم زيرا كه از هم جدا مي باشيم» اتحاد دول اسلامي به تمام جهان نشان مي دهد كه دين مبين اسلام ، ديني است كه تروريزم را بكلي رد مي كند.
سازمان كنفرانس اسلامي بايد نقش مهم را در بوجود آوردن اعتبار درست اسلام كه به صبر و تحمل ، صلح و شگوفايي همگاني مردم را دعوت مي كند ، بازي نمايد افزود مشرف.
چنانكه معلوم است كشورها و منطقه هاي جداگانه دنيا مي توانند منفعت هاي عليحده خود ، درك خاص مقاصد و انكشاف ها واسط هاي خود و حل پرابلمها را داشته باشند. از جمله در بعضي كشورها و منا طق دنيا مقاصد و وسايل مي تواند از هم فرق شود، ازينرو غرب نبايد هر چه باداباد گفته ، تجربه تمدن خويش را تبليغ نموده و خواهان گسترش آن در جهان باشد.
بايد اعتراف نمود كه جهان متنوع و گوناگون است. براي همين هم بايد اصول هاي دموكراسي و سطح مناسبات بين الدولتي همكاري هاي اتحاديه ها و اتحاد منطقوي عموماً بايست در سياست جهاني داخل كرده شوند.
آنوقت كشورهاي اسلامي مي توانند راجع به موجوديت منفعت هاي خويش ، عذرخواهي كنند ، اين كشورها طرفدار تروريزم نيستند ، آنها از حقوق خويش براي داشتن راه خودي انكشاف كه از راه انكشاف غرب تفاوت دارد ، دفاع مي كنند.
كشورهاي عرب و ممالك ديگر اسلامي به يك وضعيت پيچيده در رابط با
تشكيل ائتلاف ضد تروريزم و بعداً عمليات تروريستي يازدهم سپتامبر روبر شدند. موضع اين كشورها نمي توانست با موضع گيري امريكا و ناتو هماهنگ باشد ، زيرا مردم مسلمان ، اسلام را مي پرستند و اساساً بنياد گرايي بود كه سبب وقايع خونين نيويارك و واشنگتن گرديد.
چنانكه در بالا قيد شد واي ويسكي و سازمان كنفرانس اسلامي اين عمليات تروريستي را محكوم نموده و موجوديت پي اسلام را در آن انكار نمودند.
گر چندي مي توان گفت كه فكر برخي از اهالي اين كشورها آنقدر قطعي نبود و عدة از اهالي تروريست را بر عكس آن بر ضد ترور مي نامند. ولي آنها اعتراض در مقابل اشكال مبارزه با تروريزم و بهاي عمومي مفهوم تروريزم را بيان نمودند اين اعتراض طلبي آنها براي به نظر گرفتن ديد آنها راجع به ماهيت واقعات رخداده مي باشد كه از آن نبايد صرف نظر كرد.
بدون شك امريكا كوشش دارد كه هر چه بيشتر وضعيت بعد از يازدهم سپتامبر سال 2001 را به فايدة خود استفاده نمايد اين البته چنين نقطه نظر كه تروريزم وسيله دگرگون سازي جهان امروزه گشته ، تصديق مي شود.
در رابط با اين مسئله ژ . بيژنسكي راجع به امكانات وارده ضربات حربي بر عراق را چنين توضيح مي دهد :
«عراق داراي دلايل و وسايل و خصوصيات رواني خاصي بود كه مي توانست در حقيقت كمك هاي خطرناك را به تروريزم بين المللي و عمل كننده برساند» و دوام مي دهد : « عكس العمل بر اين تهديد از روي ضرورت مي تواند هم سياسي و هم نظامي باشد» امريكا مي بايد كوشش نمايد كه بيشتر به حمايت اتحاد اروپا تكيه كرده ، در شرق نزديك چنين وضعيت سياسي را بوجود آورد تا بتواند تأثير خفه كننده همه گونه عمليات مستقيم را در برابر سر چشمه احتمالي در آينده و در اصل تهديد خرابي آور را خنثي بسازد.
اسرائيلي ها و فلسطيني ها در نوبت خود هيچوقت به فورمول عقب نشيني راضي نيستند ، ولي در شرايط موجود نبود قرينة ضروري سياسي ، ضعف سياسي در مصر و عربستان سعودي در خصوص عمليات مستقيم بالاي عراق به بحران خطرناك منطقوي مبدل ساخت..
از اين جا چنين بر مي آيد كه كوشش بيشتر به مقصد بدست آوردن سازش در بين اسرائيليان و فلسطيني ها ضرورت شرايط بوده و همين گونه وابسته به اقدام قطعي بمقابل خطر تروريزم ايكه از جانب دولت حمايت مي گردد ، مي باشد.
اين گونه روش صريحاً نشان مي دهد كه كوشش آفريده گان سياست نو جهاني ، استفاده بردن از نتايج عمليات هاي تروريستي را همچون واسط پيش برنده منفعت هاي كشورهاي دانسته كه اين سياست مداران از آنها نماينده گي مي كنند.
در حال حاضر محك پيوند كشور در فكر راني تحليل گران و كارشناسان مفهوم «جنگ با تروريزم» گرفته است ،كه آن نه تنها چون شكل تعقيب و از بين بردن تروريستان ، بلكه در گام اول همچو وسيله بازسازي تمام سيستم مناسبات بين الملللي شناخته مي شوند. چنين ارزيابي مقاصد استراتيژيك مبارزه ضد تروريزم را نيز تا اندازة روشن مي سازد.
از اين نقط نظر مسئله جنگ در افغانستان فقط همچو يك دوره معين مبارزه ضد تروريزم بايد شناخته شود.
هنوز ششم نومبر سال 2001 در مقالة تحت عنوان : «ما به كدام سو بايد
حركت كنيم؟» كينري كسينجر نوشته بود كه امريكا نبايد فعاليت اش را در افغانستان متمركز سازد ، زيرا عمليات ضد تروريستي بايد همچون عمليات جهاني دور و دراز بوده و يك توقف شمرده شد. در پياده نمودن آن نبايد از ضرورت موجوديت دوره هاي بعدي مبارزه ضد تروريزم صرف نظر گردد.
«لاكن ، براي چه مي نويسند كسينجر كه بايد عمليات حربي در افغانستان با نيست و نابود كردن حركات طالبان و از بين بردن شبكه تروريستي اسامه بن لادن محدود كرده شود . اگر ما كوشش استفاده قواي مسلح امريكا را براي «ساختمان ملي و يا روي آرام كردن تمام ممالك كنيم ، آن وقت به بطلاقي مي غوطيم كه آن به بطلاقي مانند خواهد بود كه اتحاد شوروي سابق غوطيد و قوت هاي خود را از دست داد . البته تشكيل حكومت آينده افغانستان در اساس ائتلاف وسيع و خردمندانه استوار گرديد. اما آن از جانب تجربه تاريخي كشورهاي دوست صحيح شمرده نمي شود.
نتيجة احتمالي و مناسب تر بايد حكومت مركزي در كابل با حقوق محدود حاكميت به موجوديت مختاريت هاي قبيلوي در اكثراً نواحي كشور شمرده شود. اين حكومت بايد زير سرپرستي سازمان ملل متحد با كمك وسيع اقتصادي امريكا و ممالك ديگر پيشرفته صنعتي تشكيل كرده شود.
موافق اعتراف كسينجر مرحله اساسي استراتيژي ضد تروريستي امريكائيان وقتي شروع مي شود كه عمليات حربي در افغانستان به مرحله اي نهائي خود نزديك شده، مركز آن به بيرون از افغانستان كوچانيده شود.
در اين هنگام ائتلاف نبايد به مشكلات روبرو گردد. يا اين وقت امكانيت از مقاصد طولاني مدت «مبارزه بر ضد تروريزم» صرف نظر نمودن در اساس فورمول هائي كه موافق آن اعضاي ائتلافي جهان متمدن مي توانند درجه اشتراك خود را معين سازند، امكان پذير مي گردد. رهبري به كوشش هاي ائتلافي «موافق انتخاب»تا اندازه و تا هنگام با موفقيت بود كه از اعضاي ائتلاف فقط تصديق مخالفان اش با تروريزم اصولاً طلب كرده مي شد.
اثر بخشي بعدي آن فقط در صورت معين كرده مي شود كه اگر مسوولين ائتلاف در مرحله آينده چنانكه واضح و روشن باشد. همين وظايف گلوباليسي بازسازي جهاني كه چهره شان بعد از يازدهم سپتامبر 2001 مشخص شد از جانب «جهان سوم» به مخالفت روبرو شدند.
چنانكه ا. سپكا قيد مي كند « فقط يك قدم تا درك اين چيز مانده است كه سر چشمه هاي «تروريزم امروزه اسلامي نه در روانيت پيروان اين مذهب جاگير است ، بلكه آن بيش از همه در تحمل ناپذيري و بلند پروازي سازماندهندگان در نظام نوين جهاني مي باشد».
مسلمانان در اكثر موارد دشمنان نصرانيان فقط براي آن مي گردند كه غرب از روش عيسي مسيح دور مانده است. اگر شما همه روزه بر مردم بگوئيد كه آنها آدم نيستند ، يا آنها ناقص اند فقط به آن دليل كه آنها مي خواهند به طرز خود زنده گي كنند ، دوست دارند و اگر شما آنها را براي با وفائي به عشق شان توسط بمب ها جزا دهيد در آن وقت آنها شما را همچون انسان حرمت نخواهد كرد و براي حيات شما ارزش قايل نخواهد شد.
براي همين هم لازم است كه از ادعاهاي خود راجع به دگرگون سازي هاي همه انسانيت و همانند نمودن ديگران دست كشيد.
نبايد به تمام انسانيت طرز زنده گي و تفكر خود را بار نمود ، چنين كوشش ها در آخير به پيدايش چنين پديده به شكل «تمدن خودكشي» كه مبتكر پيدايش آن طرز زندگي امريكايي مي باشد مي تواند گردد. محض در همين
پديده است و سبب آنكه «شئون انتقام» از شؤن زنده گي پر زورتر است.
«كه نمونه بسيار عالي آن عملي فداييان فلسطين مي باشد» ، محفوظ است.
ا.پسكا اين موضوع را دوام داده كوشش كرده است كه شرح دهد كه سبب مخالفت امريكائيان با «تروريزم اسلامي» تنفر و توسعه طلبي امريكا در كوشش امريكائيان ، جاري نمودن ارزشهاي متمدن خود در تمام جهان مي باشد.
محض همينطور با اتحاد شوروي مناسبت بر قرار بود كه وي كوشش مي نمود ايديالوژي و رول جيوپليتيكي خود را جبراً به گردن ديگران بار نمايد. راجع به ماهيت تروريزم سخن راندن ضرور است تا شكل هاي را كه در آنها تروريزم اسلامي عمل مي كند بررسي نمائيم:
به همه معلوم است كه تروريزم خود را پا بند اين و آن شكل ترور نمي حسابد ، آنها اين و آن شكل را كه به وضعيت موافق تر است ، استفاده مي نمايند. ولي همچون ، همگونه ديگر حادثه اجتماعي تروريزم را مي توان از روي مقاصد ، وسايل هاي بعمل آمدنش ، از روي درجه عمومي اش و از روي منطقه بودنش و غيره طبقه بندي نمود.
البته تا اندازه چنين طبقه بندي شرطي مي باشد ، ولي هنگام تحقيقات علمي ماهيت تروريزم از آن استفاده بري ممكن است. مخصوصاً به مقصد معين نمودن علايم همچون تروريزم در اساس مقايسه نظريات گوناگون در مورد طبقه بندي تروريزم چنين تعريف آن پيشنهاد مي شود :
ـ تروريزم مي تواند به تروريزم بين المللي و داخلي (اگر در چهار چوب يك كشور عمل كند) تقسيم شود.
ـ تروريزم مي تواند غير دولتي كه فعاليت گروه هاي گوناگون را در خود انعكاس دهد و دولتي باشد كه در آن زور مندي براي ترساندن اهالي به
مقصد نگهداري و ترتيبات موجود نگران كننده نباشد.
ـ تروريزم مي تواند از روي سمتگيري گروه ها به تروريزم سياسي ، افراطي چپ و افراطي راست گرا به تروريزم ديني و مذهبي ، قومي و ملت گرا تقسيم شود.
ـ تروريزم مي تواند از روي وابستگي از اين و يا آن جنايات صادر شده تقسيم شود منجمله زور آوري ، گروگان گيري ، اختطاف هواپيماها ، كشتار سياسي ،انفجار بمبها ، و عوامل ديگر.
به غير از اين در سالهاي آخير نگراني جامعه جهاني را امكانيت تروريزم ذره وي كيمياوي يعني تروريزم با استفاده از اسلحه ذره وي و كيمياوي در عين حال ترور كه به مقابل موسسات ذره وي ، كيمياوي و سيستم هاي انرژيتيك روانه شده است.
در آخير به صفت نوع عليحده و مستقل تروريزم و عمليات تروريستي جدا كرده مي شود كه از جانب دول تروريستي حمايت شده و انجام مي يابد و بهمين شكل چنين طبقه بندي تروريزم پيشنهاد مي شود :
بين المللي ، دولتي ، سياسي ، قومي ، ملي ، ديني ، ايديالوژيكي ، حربي ، جناحي ، عملاً تروريزم همچو قاعده در همبستگي چندي از اين اشكال ظهور مي كند.
اگر راجع به دگرگوني هائيكه تروريزم در قرن بيست از سر گذرانيده است ، توقف نمائيم آنها مختصراً چنين اند: از يك پديده نسبتاً محدود كه تروريزم در قرن بيست بود ولي كركتر گلوبالي بخود گرفت ، آماده گي عمليات تروريستي ، مكانيزم هاي عملي گردانيدن آن حجم سرمايه گذاري ، عمق و سطح تاثير آن به جامعه همه اين بخود كركتر وسيع تري را گرفت.
بدرجه قابل ملاحظه سبك گردانيدن شرايط حركت و انتقال آدمها ، ذخاير و اطلاعات بواسطه سرحدات دولتي واين چنين به حد زياد آسان ساختن دستيابي به ساختار هاي نهادي همه اين تروريزم بين المللي را تقويت مي بخشد البته عامل هاي نيز موجود است كه به صفت تروريزم دلالت مي كند. از جمله رو به انقراض نهادن تروريزم ماركسيستي در آخير دوره جنگ سرد ، احتماليت كم كشش خط تروريزم را همچو پديدة پيش بيني مي نمود.
بايد گفت كه جهان امروزه رو به گلوباليزه شدن نهاده ، تروريستان مي توانند به آساني به مقاصد خود دست يابند.
مقاصد آنان در بسيار جاها روشن به نظر مي رسد. نوع آوري و نظرياتيكه آدمها را به سوقيات رهنمون مي سازد نظر به پيش خيلي زودتر و وسيع تر پهن كرده مي شوند.
مي توان قيد نمود كه تروريزم حاضره زمان تأثير بزرگ را بر شعور عامه مي رساند و از اين تاثير رساني به تاخير يافتن تكتيك هاي ترور وابسته است كه تمايلات زيرين را در بر مي گيرد :
دهشت افگني كنوني توسط بمباردمان هاي وسيع مراكز شهرها ، هجومي كه به كشتار زياد انسانها منجر مي شود، زيان مالي ، مقاصد خراب كردن اقتصاديات (همچون به مراكزي سياحتي مصر ، تركيه ، اندونيزيا) عمليات تروريستي به گرفتن مقدار زياد گروگانها (در 23و 26 اكتبر سال 2002 ماسكو) همكاري روز افزون و به هم پيوستن قوت هاي تروريستي و جنايت كاران سازمان يافته (پارتيزان هاي بزرگ و قاچاقچيان) ، تروريزم امروزه گر چندي انگيزه قومي و ملي داشته باشد به اندازه قابل ملاحظه تمركز بين المللي به خود گرفته است.
بعضي سياست شناسان درباره انتر ناسيونال شدت تروريزم سخن مي رانند ،اين مفهوم به اندازة قابل قبول است «تروريزم تازه گي ايديالوژي تقدم خود را از دست داده است. ولي رابط ناگسستني با گرايش غير قانوني» مواد مخدر ، اسلحه، خريد و فروش انسانها پيدا نموده است.
چنانچه در بالا ذكر شد تروريزم دولتي پيدا شده انكشاف مي يابد. سخن نه تنها درباره دولت هائيكه سرمايه گذار تروريزم محسوب مي شوند، بلكه درباره دولت هاي نيز مي رود كه تروريزم را همچون واسط سياست دولتي (هم در داخل و هم در خارج) استفاده مي نمايند.
سياست شناسان به اين عقيده اند كه تروريزم صفت «جنگ شديد محدوده اش» را بخود گرفته است و بعضاً همچو «جنگ مخفي به درجه بلند و خطرناك» نيز تعبير كرده مي شود. از جمله ف. اي وسيلينكو به سند كامس استناد كرده مي نويسد كه «طرز تروريزم بردن جنگ يكي از اشكال جنگ مخفيانه و وسيله سياست خارجي بوده ، خطر خيلي كم سياسي و هم مادي دارد».
از اين سبب ارزش ماليوي اين عمليات نظر به آنكه براي مكمل مسلح نمودن و آموزاندن ارتش صرف مي شود، به مراتب كمتر است، اگر عمليات با موفقيت باشد ، مكافات مي تواند ، خيلي بزرگ باشد، اگر عمليات به ناكامي روبرو گردد، تلفات به حداقل است.
چنين روش (جنگ خطرش محدود) حتماً در شرايطي كه جنگ هستوي غير امكان بوده نمي تواند ، تروريزم بين المللي است كه از جانب يك سلسله دول به ارزش گرفته مي شود.
براي همين هم تروريزم امروزه يكي از اشكال سياست خارجي دولت هاست. اين چنين واسطه هاي ترور به طور وسيع در مناقشات بين قومي
استفاده مي شوند كه نمونه آن خيلي بسيار است.
در شرايط كنوني بهم نزديك شوي تروريزم سياسي و جناحي نيز به وضاحت ديده مي شود.
روندهاي تبديل شوي اشكال گوناگون ترور را در نيمه قرن آخير به تحليل درآورده مي توان چنين خلاصه نمود كه :
تروريزم موقعيت خود را در جهان امروزه همچو مجموع واسطه هائيكه سياست رسمي و قانوني را بوي مي كند خيلي پر قدرت كرده است. بي ثباتي جهان امروزه بطور عموم نا معين بودن و اكثراً غير پيش بيني نمودن و سياست جهاني و مناسبات بين دولت ها ، نبودن امنيت مكمل همه اين موضوعات براي اهميت دادن نقش تروريزم در جامعة امروز مساعدت مي نمايد.
جامعه جهاني امروزه خيلي ها به طور رضايت بخش به زور آوري همچون واسط حل مسايل در سطح هاي گوناگون مناسبت مي كند. تروريزم طوريكه از نامش هويداست به اعمال زور آوري تكيه زده و در نوبت خود به اوج گيري مرحله آخيرش مي انجامد. چنانكه ف . پ توروكالو و ا. م با دادين قيد مي نمايند. اهميت مبرم حل مسئله تروريزم در جامعه امروزه به آن وابسته است كه :
اول : تروريزم اصلاً پرستيژ زور آوري را انعكاس داده ، براي رشد آن كمك مي نمايد و برايش حق برتري در برابر ميتودهاي اجتماعي ، سياسي و حقوقي حل مناقشات در جامعه مي دهد.
دوم : تروريزم در جامعه حسيات ترس را پر زور مي نمايد كه آن همچو ديگر واسطه ها تأثير رساني كه براي انسانها وابسته است ، ارزش حيات انسان را خيلي پست مي سازد.
سوم : تروريزم مي تواند اين راه تجربه حياتي نشان مي دهد عملاً به قطع كردن ضمانت دولتي و آزادي مشخص آورده رساند. زيرا مي تواند همچو عكس العمل واقع نگردد كه همه وقت غير بميزان دولتي ـ دموكراسي و حقوقي بر بنياد موافق باشد.
در تروريزم زور آوري به شكل «تازه و آشكارا بر آمد مي نمايد» در عين حال وي از ديگر واسط هاي بردن سياست با عريان بودن ، پنهان بودن و خيلي موثر بودن خود فرق مي كند.
داير بر خصوصيت عصر ما و در موارد اشتراك زور آوري در آن ف . پلاستون تفكر نموده چنين مي نويسد : «شايد حالا همين گونه شرايط بوجود آمده است كه وجدان بايد به زور آوري كوشش كند ، ولي چه وقت و چگونه اين آشتي تمام مي شود؟ حالا ما در برابر واقعيت جا داريم كه زور آوري سياسي به حيات ما داخل شده است ما به آن عادت كرده ايم و اين لاكن عملاً يكي از صفات جدا ناپذير حيات اجتماعي مي گردد و احتمال دارد كه تا دير چنين ماند.
انسانهائيكه براي تحكيم مقام مشخص خود عموميت قومي و مذهبي را توسط رد نمودن حقوق آدميان بر زنده گي حياتي براي بدست آوردن مقاصدشان و بر قرار نمودن سيستم خود ، نظام خود و ترتيبات خود به همه كار قادر اند. قربانيان براي شان مهم نيست. چنين است تروريزم بين المللي».
در اين جا بايد يك مسئله ديگر را بررسي نماييم. اين بعضي جهات تروريزم مي باشد. عمليات تروريستي همه وقت تاثير شوكي (بيهوشي را در نظر دارد و هر چنديكه عميق تر و فراگيرتر گردد ، همانقدر براي تروريستان خوب است، از روان عامه معلوم است كه شوك در شعور عامه خواهش هر چه زودتر رها يافتن واقعات شوكي مي باشد. آنهم رهايي همچون قاعده نه در سطح واقعي آن بلكه در سطح خيالي آن. بعضي اگر ساده تر بگوئيم چند واقعه را از خود دور كردن ، آنرا فراموش نمودن ، و آنرا همچو واقعه رخ نداده ، تصور كردن لازم مي يابد. اين شكل غير فعال تروريزم مي باشد. كسي ديگر بايد اقدام نمايد و مسؤوليت را بدوش گيرد و قرار دهد و غيره.
وضعيت ايكه در آن مقدار خيلي زياد انسانهاي زير تأثير واقعه شوكي مانده ، آگاهانه حالت غير فعال را كسب مي كند ، و هم براي تروريستان و براي تخنالوژيست ها سياست امروزي خيلي مفيد مي باشد.
اين موضوع در رابط با تروريزم تحقيق خود را طلب مي كند. زيرا در اين امكانات بدست آوردن راه هاي مثبت براي دريافت اشكال درست مبارزه با تروريزم موجود مي باشد.
از نقظه نظر رواني شخصيت تروريست نيز جالب است. اين شخصيت را بيش از همه وفاداري به انديشه هايكه همچون قاعده غلط ولي جالب مي باشد ، توصيف مي كنند ، بغير از آن به آن ايديالوژي از خود گذاري ، فداكاري ، جانثاري براي عدالت ، براي ملت براي دولت و غيره ، كه براي بسيار ايديالوژيها و تعليمات ديني نماي خاص است ، علاوه كرده مي شود.
تروريست همچو قرباني اختياري ـ صفت مشخص و حتمي تروريستي امروزه مي باشد ، زيرا عمل
تروريستي در اكثر حالات مرگ تروريست را طلب مي كند. ن مليتوه مسايل رواني تروريزم
را تحقيق نموده ، حتي درباره «درامه حمله ور لحظه خطرناك عمل تروريستي» سخن مي
راند.
اين درامه او در دو شكل عمل شونده اش مي باشد. اول ـ تكميل مركب
سيستم هاي نظريات اجتماعي ، كه آن مي تواند به زياد شدن تروريزم همچون يگانه راهي رهايي در بيان نموده نقاط نظر الترناتيفي راديكالي باشد.
دوم ـ جرم عمليات تروريستي وقتي كه تروريست روند طبيعي حادثه را ويران مي كند در نتيجه گويا احتمالات جديد را بوجود مي آورد ، كه در آن عمليات تروريستي انجام مي يابد. تروريست در اين مورد تمايل خيلي تندي را احساس مي كند و اكثراً در حالات گرفتن گروگانان اين حالت به آنها وارد مي گردد ، آنها را حس تحريف شده همبستگي به تروريست فرا مي گيرد و آنها خود را طرفداري تروريست مي شمارند (اين پديده همچو مرض سادي مشهور شده است) عمل تروريستي «اشتراك چيان» آنرا بعضاً به سطح بنيادي و عمقي موجوديت شان پايين مي آورد كه آنها خودشان در حساسيت روزمره شان از چنين حالات در قبال زندگي انسان تاثير مي رساند.
انسانهائيكه عمل تروريستي را از سر گذرانيده اند ، آن را همچون حالات وحشت بار ارزيابي مي كنند. وحشت ، جنون كه معلوم است ، انسان را به حالت عمق موجوديت ، به يك چيزي سياه ميتافزيكي ، به محيط بدي مي كشاند. از اينرو مي توان به دليل اثابت نمود، كه گر چندي تروريزم «طبيعي» بوده ، همچون مظهر متمركز شده جهان امروزه و سياست آن مي باشد ، آن در اصل تكميل غير طبي بوده ، به طبيعت انساني مخالفت است. آنرا در عمل تروريستي خراب مي كند ، تحقير مي نمايد و مبداء شر و فساد را به همه اشتراك كننده گان عمل تروريستي بيداد مي كند. علل و ماهيت پيدايش كه روانشناسان در عمل تروريستي پيدا مي كنند ، بايد به طور قطعي اعتراف كرده شود ، كه ترور براي ماهيت و مضمون زنده گي انسان نفرت انگيز ومخالف بوده و هست .
فصل دوم
افراط گرائي ديني و تروريزم
در بين تمام انواع تروريزم كه در قرن بيست بطور وسيع گسترش يافته ، تروريزم ديني به اندازه قابل ملاحظه تغيير و به طور چشمگير انكشاف يافته است. موافق گسترش ابعاد و عمق تشكيلاتي اش وي مي تواند با چنين پديدة پر قوت اجتماعي ـ سياسي مثل تروريزم ايديالوژيكي ، ملت گرايي ، دولتي و بين المللي رقابت نمايد. ظاهراً اين چيز به آن وابسته است كه تروريزم ديني با شعارهاي ديني تكيه كرده ، تعليمات ديني لازم را استفاده نموده و در نهايت امر براي بدست آوردن مقاصد معين سياسي بكار برده مي شود ، همچون ديگر حوادث اجتماعي و سياسي خوب گسترش يافته تروريزم ديني پيروان خود را در خصوص تشكيلات ملي ، افراط گرايي يا ديني ، سياسي كه منسوب به تشكيلات هاي ديني و مذهبي گوناگون بوده ، در فعاليت خود اكثراً شعارهاي مهم پيچيده ملي و ديني را استفاده مي نمايند ، پيدا مي كند اين نه تنها به اصول بلكه به مقاصد چنين فعاليت و اين چنين به مقاصد شخصي آناني كه در اين فعاليت ها اشتراك مي نمايد ، دخل دارد.
تجربه قرن بيست و بخصوص نيمه دوم آن واضحاً نشان مي دهد كه در تمام ابعاداش تروريزم ديني ـ سياسي بر مبناي علل كامل عيني ـ تاريخي ساختار افراط گران از هم چه گسترش يافته تر بوده كه بر اساس بنياد گرايي اسلامي عمل مي دارد.
در
سيستم سه شاخة ساختار تروريستي كه زيادتر از 150 تشكيلات را در بر
مي گيرد كه در مناطق مختلف دنيا عمل مي دارد. گروه هاي تروريستي متمايل به دين
اسلام اكثريت را تشكيل مي دهند.
تصادفي نيست كه عملاً زياده از نصف گروه هاي كنوني مشهور تروريستي در قرن بيست ظهور نموده كه به عنصر مبارزه جيوپلتيكي همچو گروه هاي خيلي متشكل مثل گروه هاي مسلح اسلامي ، جهاد اسلامي ، حزب الله ، القاعده ، جهاد اسلامي فلسطين ، حماس و غيره داخل مي شوند.
اكثريت اينها همچو اتحاديه سياسي ايكه براي استقلاليت ، آزادي ، و حقوق هاي سياسي مبارزه مي كنند، تشكيل گرديده بودند. ولي در يك تعداد كشورها غلبه اپوزيسيون و به اختيار آن گروه هائيكه به بردن فعاليت فعالانه مخفي و مقاومت مسلحانه عادت كرده بودند ، قرار دادن كمك و آزادي فعاليت آنها را بدرجه فعاليت تروريستي ضد دولتي رسانيده است.
البته ديگر گروهاي تروريستي كه موجود هستند كه به اين و يا آن مذاهب ديگر ارتباط دارند ، ولي آنها از روي چگونگي فعاليت خود ، از نقط نظر امكانات مالي و ايديالوژيكي شان از گروه هاي اسلامي عقب مانده اند.
يك چيز ديگر قابل ذكر است كه خصوصيت خاص ترورريزم در اساس بنياد گرايي اسلامي عمل كننده اين داراي پايه هاي بزرگ اجتماعي در ممالك اسلامي ، عنعوني ، دول داراي اهالي زياد مسلم مي باشد.
بدون از موجوديت پايه هاي اجتماعي ، انكشاف وسيع و همه جانبه افراط گرايي تروريزم و اين چنين فاكتور هاي جهاني شمول ايديالوژيكي ، تاريخي ، فرهنگي و مفكوره وي دارد و اين همه مبرهن است كه اين اساسات و يا پايه هاي اجتماعي در هم پيچيده و اكثرا ً بطور كمپلكسي عمل مي كنند.
روند
جهاني شمول شدن اين ميكانيزم معين ايديالوژي مي باشد كه خواه ناخواه در سيماي
تاريخي ـ فرهنگي و جهاني بيني اهالي تمام كشورهاي جهان تاثير زياد
مي رساند:
1 ـ اساسات جهان شمول سازي ايديالوژيكي گسترش افراط گرايي ديني ـ سياسي و تروريزم
تجربه قرن 20 نشان مي دهد كه ايديالوژي يكي از محرك اساسي روندهاي جهاني شوي است. از اينرو در چوكات سيستم هاي يك قطبي «افراط گرايي اسلامي» و جهاني شوي مفهوم اول را مقدم بر همه از نقظه نظر امكانات و اقتدار مفكوره وي اش بايد ارزيابي نمود.
بايد در نظر داشت كه راديكاليزم بنياد گرايي اسلامي در قرن بيست بدرجه معين همچون عكس العمل عليه نظريه جهاني شويي مي باشد. پيدايش افراط گرايي اسلامي و تروريزم پاسخ معين به جهاني شوي «غربي» قبل از همه در سطح ايديالوژيكي جاي خود را يافته است.
به اين مناسبت راجع به الترناتيف اسلامي در اقتصاديات و يا ساختمان دولتي و يا زياده از اين در بخش حربي در حال حاضر سخن گفتن قبل از وقت است. ولي از چنين واقعيت نبايد انكار ورزيد كه در چوكات مقابليت جهاني شويي پيروان افراط گرايان اسلامي و تروريزم خيلي پيگيرانه ، تيزو تند عمل مي نمايند.
در اين حالت در فهميش آنها رقيب اصلي سياست جهاني سازي فقطظ در وجود امريكا و يا اروپاي غربي محدود مي شود.
چنين به نظر مي رسد كه شاخه هاي وسيع و گسترده از افراطيون اسلامي و تروريزم سر چشمه خود را از آنهائي كه حركت ملي ـ آزاديخواهانه ناميده مي شد كه در سالهاي 60 ـ 50 قرن بيست در جهان اسلام با پيدايش يك تعداد دول مستقل و آزاد شده از جمله كشورهاي مستعمره توسط دول كاپيتاليستي بودند.
نخستين شاخه هاي افراط گرايي اسلامي و تروريزم در اين ممالك نه تنها از جانب ذخاير ايديالوژيكي اجتماعي ، فرهنگي و داخلي تغذيه مي شدند ، بلكه از بيرون از طرف مراكز جهاني تاثير جيوپليتكي نيز داشتند. اين روند مخصوصاً در سالهاي 80 ـ 70 قرن بيست آنزمانيكه مبارزه جيوپليتكي بخاطر تحت تاثير در آوردن يك سلسله كشورهاي شرق ميانه كه به خود كركتر غير مستقيم يك طرفه سخن پردازيهاي ايديالوژيكي اسلامي گرفته ، باز هم صريح تر گشت.
از سوي ديگر افراط گرايي اسلامي به يك وسيله خوب براي تامين منافع جيوپليتيكي مراكز جهاني پر نفوس بدل گرديده بود. با باور كامل مي توان با چنين نقطه نظر موافق شد كه ريشه هاي افراط گرايي اسلامي و تروريزم قرن 20 نه تنها از تعليمات ايديالوژيكي به شكل «وهابيزم» يا طالبان تغذيه مي شدند (كه اساساً از خصوصيات اسلامي استفاده مي كردند) ، نه تنها كوشش طبيعي خلقهاي جهان اسلام براي تقسيم عادلانه ، نعمت هاي متمدن امروزي ، نه تها كوشش هاي دايرة حكومات مسلمان براي كسب قدرت و تامين استقلاليت ممالك خويش مي باشد.
نبايد از نظر دور گذاشت كه به اين ريشه هاي افراط گرايي و تروريزم روش و رنگ اسلامي دادن در حالي كه تا اندازه مخفيانه چنين كانالهاي مصنوعي تغذيه چون علاقمندي تنگاتنگ با خدمات مخصوص مراكز جهاني تاثير جيوپلتيكي كه با رضايت خاموش رهبريت سياسي خود عمل مي كند نيز غذا مي دهند.
همين طور افراط گرايي اسلامي و تروريزم به صفت واسط ايديالوژيكي خود محصول نه تنها دايره هاي حكمروايي ملي ، دول اسلامي كه بطور موفقيت آميز از آنها استفاده مي كنند ، بلكه از آغاز پيدايش آن تحريكات بيروني قابل ملاحظه دارد.
محض براي همين هم بطور غير مستقيم مسووليت براي نتايج منفي و خراب آور افراط گرايي اسلامي و تروريزم تنها بدوش رزمندگان ملي ـ اسلامي ممالك شرق نزديك و ميانه نيست.
با تدريج بر قوت مندي و تأثير تمايلات داخلي و خارجي در انكشاف افراط گرايي اسلامي و تروريزم در جهان اسلام اولاً در قرن بيست و يك به مقاومت ايديالوژيكي ، جهان شمول سازي (جهان ديني) آورده مي رساند كه در گام نخست به جايي آن جهان دو قطبه قرن بيست آمده اند.
علل اساسي چنين مقاومت در سطح كل براي جهان شمول سازي در تداوم گسترش افراط گرايي اسلامي و تروريزم تغذيه دايمي مي گرديد. با چنين نقاط بشكل ذيل ارزيابي مي گردد:
ـ علل اساسي گسترش افراط گراييي اسلامي و تروريزم اين بود كه تأثير مدرنيزه شدن جهان پيشرفت غرب (نوع سازي) بالاي كشورهاي عقب مانده (نوع) جهان اسلام خصوصيات عميق قومي ـ فرهنگي اين اجتماع را در نظر نمي گ